ประวัติสมเด็จพระพุฒาจารย์ ( โต พรหมรังสี )

สมเด็จพระพุฒาจารย์ ( โต หรหมรังสี ) เดิมชื่อ โต เกิดวันพฤหัส ขึ้น 12 ค่ำ เดือน 5 ปีวอก จ.ศ. 1150 ตรงกับวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2331 เวลาเช้าตอนออกพระออกบิณฑบาตในรัชกาลที่ 1 ณ บ้านไก่จัน ต.ท่าหลวง อ.ท่าเรือ จ. นครศรีอยุธยา บิดารับราชการใหญ่ในวังหลวง นามอะไรไม่ได้บันทึกไว้ มารดาชื่อ เกสร บุตรนายชัยกับนางเกตุ เป็นชาวท่าอิฐ อ. โพธิ์ จ. อุตรดิตถ์ โดยเจ้าคุณธรรมเป็นผู้ตั้งชื่อ "โต" ให้

พ.ศ. 2343 บวชเณรที่วัดบางขุนพรหมนอก ( วัดอินทรวิหาร ) เมื่ออายุ 12 ปี

พ.ศ. 2350 อุปสมบทเป็นนาคหลวงที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม (วัดพระแก้ว) โดยมีสมเด็จพระสังฆราช (สุก) วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ เป็นพระอุปัชฌาย์

มรณภาพ วันเสาร์ แรม 2 ค่ำ เดือน 8 ปีวอก จ.ศ. 1234 ตรงกับวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2415 อายุ 85 ปี บวชพระ 65 พรรษา บวชเณร 8 พรรษา

พระราชทานเพลิงพระศพ แรม 8 ค่ำ เดือน 8 ปีระกา จ.ศ. 1235 ตรงกับวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2416 พระอัฐิป่นกลายเป็นผงขี้เถ้าหมด





หมั่นสร้างบารมีไว้...แล้วฟ้าดินจะช่วยเอง
" ลูกเอ๋ย  ก่อนจะเที่ยวไปขอบารมีหลวงพ่อองค์ใด เจ้าจะต้องมีทุนของตัวเอง คือบารมีของตนลงทุนไปก่อน เมื่อบารมีของเจ้าไม่พอจึงค่อยขอยืมบารมีคนอื่นมาช่วย มิฉะนั้นเจ้าจะเอาตัวไม่รอดเพราะหนี้สินในบุญบารมีที่เที่ยวไปขอยืมมาจนพ้นตัว เมื่อทำบุญทำกุศลได้บารมีมา ก็ต้อง เอาไปผ่อนใช้หนี้เขาจนหมด ไม่มีอะไรเหลือติดตัว แล้วเจ้าจะมีอะไรไว้ในภพหน้า หมั่วสร้างบารมีไว้ แล้วฟ้าดินจะช่วยเอง

จงจำไว้นะ.... เมื่อยังไม่ถึงเวลาเทพเจ้าองค์ใดจะคิดช่วยเจ้าไม่ได้...ครั้นถึงเวลา...ทั่วฟ้าจบดิน ก็ต้านเจ้าไม่อยู่...จงอย่าไปเร่งเทวดาฟ้าดิน เมื่อบุญเราไม่เคยสร้างไว้เลย จะมีใครที่ไหนมาช่วยเจ้า"


นี่คือคำเทศของเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ ( โต พรหมรังสี ) ทีได้โปรดชี้ธรรมไว้ในนิมิต หลังจากที่ล่วงลับไปแล้วเมื่อ 100 กว่าปี อันเป็นปฐมเหตุที่ต้องสร้างความดีอย่างไม่มีที่สิ้นสุด